آندومتریوز

آندومتریوز یکی از بیماری های زنان است که در این عارضه بافت آندومتر رحم به بخش های دیگر بدن مهاجرت کرده و در زمان پریود خونریزی میکند.

مسئله ای که در مورد این بیماری وجود دارد این است که معمولاً این عارضه پنهان است و علائم و نشانه خاصی ندارد به همین دلیل پزشکان این بیماری را به سختی تشخیص داده و نیاز است که به محض بررسی این آسیب و احتمال وجود آندومتریوز برای درمان آن اقدام کنند.

قرار گرفتن سطح داخلی رحم در جایگاه نامتعارف یا خارج از رحم مشکلات بسیار زیادی را به وجود می آورد.

حدوداً ۶ تا ۱۰ درصد بانوان در سراسر دنیا به آندومتریوز مبتلا هستند که باعث ایجاد درد‌های شدید هنگام قاعدگی یا دردهای همیشگی در مواقع عادی می شود.

یکی از علل مهم و شایع مشکلات باروری در زنان آندومتریوز است، این عارضه اغلب در سنین باروری اتفاق می افتد و ممکن است علائم این عارضه بعد از یائسگی برطرف شود.

اما سن باروری در زنان با خطر ابتلا به آندومتریوز همراه است و به همین دلیل متخصصانی همچون دکتر فاطمه علیزاده تاکید زیادی بر انجام چکاپ های سالانه برای بانوان دارند.

بیماری آندومتریوز ممکن است قسمت های مختلف بدن را درگیر کند این عارضه معمولاً خارج و پشت رحم دیده می شود و حتی در مواردی باعث درگیری لوله های فالوپ، تخمدان ها و یا دیافراگ خواهد شد.

در روند رشد غیر طبیعی سلول های آندومتر در جایگاه نامناسب پوشش داخلی شکم و لگن در معرض آسیب قرار می گیرد حتی ممکن است مثانه و حالب، راست روده و قسمت های مختلف روده با این بیماری درگیر شود.

دلایل ایجاد آندومتریوز چیست؟

اگر در مورد آندومتریوز مطالعه کنید متوجه خواهید شد که چنین آسیبی تا چه حد سلامت بدن را مختل می کند و یکی از علل اصلی نازایی در زنان آندومتریوز است.

متخصصان همواره تحقیقات گسترده ای در مورد دلایل ایجاد بیماری آندومتریوز انجام داده اند، نتیجه مطالعات نشان می دهد که قاعدگی برگشتی یکی از مهمترین دلایل ایجاد آندومتریوز است.

این عارضه زمانی اتفاق می افتد که خون قاعدگی که دارای سلول های آندومتر است به جای خارج شدن از بدن توسط لوله های فالوپ به داخل رحم باز می گردد در این صورت سلول های آندومتر به دیواره لگن می چسبند و با رشد غیر معمول در چرخه قاعدگی خونریزی می کنند.

دلیل دیگر ایجاد آندومتریوز تغییر سلول های صفاقی است.

متخصصان بر اساس تئوری القایی بر این باورند که سیستم ایمنی بدن و هورمون ها باعث می شود تا سلول های بخش داخلی شکم به سلول های مشابه بافت داخلی رحم تبدیل شوند.

این تغییرات سلولی در نهایت باعث ایجاد آندومتریوز شده و ممکن است سلامت رحم و سایر اندام های مجاور را به خطر بیندازد.

تغییر سلول های جنینی یکی دیگر از عوامل ایجاد آندومتریوز محسوب می شود، استروژن در بدن زنان می تواند سلول های مرحله اولیه رشد جنین را در سن بلوغ به سلول مشابه بافت آندومتر تبدیل کند.

قطعاً این تغییرات غیر طبیعی شرایط نرمال بدن را بر هم زده و احتمال ایجاد آندومتریوز وجود دارد. حرکت سلول های آندومتر یکی دیگر از علل ایجاد آندومتریوز است، بافت مایع بدن مانند غدد لنفاوی یا رگ های خونی می تواند در موارد نادر سلول های آندومتر را به بخش های دیگر بدن منتقل کند.

البته عملکرد ضعیف سیستم ایمنی زمانی که رشد بافت غیرمعمول شبه آندومتر در سایر نقاط بدن اتفاق می افتد می تواند باعث ایجاد آندومتریوز شود.

در صورت که سیستم ایمنی این سلول ها را شناسایی نکند همواره به رشد خود ادامه خواهند داد و فرد را با این بیماری پیشرونده مواجه خواهد کرد.

عوامل ایجاد آندومتریوز فقط به موارد گفته شده ختم نمی شود، عوامل دیگری از جمله عفونت لگن، یائسگی دیررس، سابقه خانوادگی و بچه‌دار نشدن هر کدام به تنهایی مواردی هستند که فرد را بیش از هر زمان دیگری در معرض آندومتریوز قرار می دهند.

ناگفته نماند که اگر سطح استروژن در بدن بالاتر از حد نرمال باشد احتمال ایجاد آندومتریوز وجود دارد.

همچنین نقص در رحم یا لوله های فالوپ، اختلال در ساختار دستگاه تناسلی و خونریزی شدید قاعدگی بیش از ۷ روز از عوامل ایجاد این بیماری محسوب می شود.

چگونه آندومتریوز را تشخیص می دهند؟

بیماری آندومتریوز باید هر چه سریع تر درمان شود، متخصصان با توجه به علائمی که بیماران عنوان می کنند اگر به آندومتریوز مشکوک شوند از سایر روش های تشخیصی استفاده کرده تا این عارضه را سریع تر مورد ارزیابی قرار دهند.

در اولین اقدام معاینه لگنی برای تشخیص کیست یا اسکار پشت رحم انجام می شود.

در موارد زیادی پزشک با انجام سونوگرافی، سی تی اسکن و ام آر آی اقدام به تصویربرداری از رحم کرده و تصاویری دقیق و واضح را از اندام های داخلی جمع آوری می کنند.

اگر در این مرحله اطلاعاتی که باید به دست نیامد لاپاراسکوپی روش دیگری برای تصویربرداری از بافت مورد نظر است.

در این تکنیک پزشک با ورود لوله نازک به همراه دوربین که توسط برشی کوچک بر روی شکم ایجاد می شود اقدام به بررسی ضایعات و اندازه آنها می کند.

آخرین اقدام تخصصی برای بررسی آندومتریوز بیوپسی یا نمونه برداری است.

اگر ضمن انجام سایر روش های گفته شده پزشک وجود بافت های غیر معمول را تشخیص دهد بیوپسی انجام شده تا نمونه مورد نظر تحت آزمایش قرار بگیرد.

در مواردی بیوپسی انجام می شود تا روند تشخیص عارضه سریع تر طی شود.

آیا آندومتریوز درمان می‌ شود؟

بسیاری از بانوان بعد از انجام سایر روش های تشخیصی اگر متوجه شوند که بیماری آندومتریوز برای آنها اتفاق افتاده است با نگرانی زیاد به دنبال روش های درمانی هستند.

اما حقیقت این است که هیچ راه حل درمانی برای آندومتریوز وجود ندارد اما سایر تکنیک هایی که توسط پزشک گفته می شود به کنترل این عارضه کمک کرده و از شدت آن می‌ کاهد.

یکی از مهمترین اقداماتی که برای درمان و کنترل آندومتریوز انجام می شود استفاده از داروهای ضد درد است.

از آنجایی که آندومتریوز یک بیماری دردآور است و این اختلال در دوران قاعدگی به بیشترین حد ممکن می رسد قطعاً بیماران نیاز به استفاده از داروهای ضد التهاب خواهند داشت.

از مهمترین داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی که برای بیماران مبتلا به آندومتریوز مناسب است می توان به ایبوپروفن و ناپروکسن اشاره کرد.

از اقدامات موثر برای درمان آندومتریوز هورمون درمانی می باشند، در این تکنیک مقدار استروژن در بدن کاهش پیدا کرده و احتمالاً پریود متوقف می شود، در این صورت آندومتریوز خونریزی کمتری ایجاد می کند.

رایج ترین داروهای هورمونی برای بهبود این عارضه قرص های ضد بارداری هستند که اغلب برای بیماران حلقه واژینال و برچسب ها نیز استفاده خواهد شد.

برای توقف قاعدگی و کمک به کاهش علائم آندومتریوز دانازول برای بیماران تجویز می شود.

داروهای ضد بارداری و پروژسترون مانند ایمپلنت های ضد بارداری یا آمپول های ضد بارداری نیز از جمله روش های درمانی محسوب می شوند.

در صورتی که افراد مبتلا به آندومتریوز درد شدیدی داشته باشند یا بخواهند باردار شوند جراحی محافه کارانه نیز برای آنها انجام می شود.

برای این افراد هورمون درمانی اقدامی موثر نیست و ممکن است شرایط را برای بارداری ناهموار کند.

در این مورد متخصصان بدون آسیب رسیدن به اندام های تولید مثل اقدام به برداشت بافت های اضافه و غیرطبیعی می کنند.

برای این جراحی لاپاراسکوپی که یک فرایند کم تهاجم شناخته می شود کاربرد دارد.

هیسترکتومی یکی از اقدامات درمانی برای بهبود آندومتریوز است.

اگر وضعیت جسمی بیماران و شدت آسیب به گونه ای باشد که سایر روش های درمانی موثر نباشند آخرین مرحله درمان برداشتن رحم یا هیسترکتومی است.

اینکه در این جراحی علاوه بر بافت اصلی رحم تخمدان ها نیز خارج شوند بستگی به نظر پزشک و شدت و وسعت بیماری دارد.

از آنجایی که در جراحی هیسترکتومی برای بهبود آندومتریوز بافت رحم خارج می شود بانوان دیگر قادر به بارداری نخواهند بود و متخصصان تمامی این موارد را به بیماران توضیح می دهند.

در کنار سایر روش های تخصصی مراقبت های خانگی از جمله قطع مصرف کافئین و الکل، مصرف بیشتر میوه ها و سبزیجات تازه و محدود کردن مصرف گوشت قرمز به درمان آندومتریوز کمک خواهد کرد.

همچنین مهم است که افراد فعالیت بدنی سبک انجام داده تا مقدار استروژن در بدن کاهش پیدا کند.