آی یو دی (IUD) چیست؟

آی یو دی چیست؟

یکی از روش‌ های موثر و ایمن برای پیشگیری از بارداری استفاده از آی یو دی است.

اگر iud در موقعیت و جایگاه مناسب قرار بگیرد تا ۹۹ درصد شانس ایجاد بارداری‌ های ناخواسته را کاهش داده و ضمن سازگاری با بدن بانوان در شمار روش‌ های پرطرفدار قرار می گیرد.

آی یو دی دستگاهی کوچک و شبیه به حرف T انگلیسی است که در دو نوع هورمونی و مسی موجود بوده و بانوان می‌ توانند مطابق با وضعیت خود و تشخیص پزشک از این نوع آی یو دی‌ ها استفاده کنند.

اگر آی یو دی‌ به درستی استفاده شود نیازی به تعویض نداشته و حدود ۳ تا ۱۰ سال می‌ تواند از بارداری جلوگیری کند.

اما آی یو دی‌ نیز ممکن است عوارضی موقتی و کوتاه مدت را در پی داشته باشد، در ادامه مطلب در این خصوص اطلاعاتی را در اختیارتان قرار خواهیم داد تا با آگاهی و اطمینان بتوانید آی یو دی‌ را به عنوان یک روش جلوگیری ایمن انتخاب نمایید.

نکته مهمی که در مورد استفاده از آی یو دی‌ باید بدانید این است که این دستگاه کوچک در حفره رحم جایگزاری میشود و با ضخیم‌ تر کردن دیواره رحم مانع از انتقال اسپرم به بخش‌ های حساس میشود و این مسئله با جلوگیری از لقاح بین تخمک و اسپرم از بارداری جلوگیری می کند.

اگر بخواهیم در این مورد کمی تخصصی‌ تر صحبت کنیم و بگوییم که آی یو دی‌ چگونه مانع از بارداری میشود باید بدانید که سیستم ایمنی بدن آی یو دی را که جسم خارجی است مهاجم شناخته و نسبت به آن واکنش نشان می‌ دهد.

اما زمانی که این اتفاق می‌ افتد التهاباتی در رحم ایجاد میشود که از انتقال اسپرم به لوله‌ های فالوپ جلوگیری خواهد کرد و از آنجایی که اسپرم نمی‌ تواند مسیر خود را سپری کند تخمک‌ های آزاد شده بارور نشده و بارداری اتفاق نمی‌ افتد.

ساختار آی یو دی‌ به گونه‌ ای است که جنس آن از نوعی پلاستیک به نام پلی اتیلن است و در انتهای دستگاه یک نخ بلند قرار می‌ گیرد که برای خروج آی یو دی‌ می ‌توان از آن استفاده نمود.

ساختار و جنس آی یو دی‌ و حتی ابعاد و اندازه آن به گونه‌ ای است که با رحم سازگاری کامل داشته و ضمن استفاده از آی یو دی‌ هرگز محدودیتی نخواهد داشت و حتی حضور آن را در رحم حس نمی‌ کنید.

انواع آی یو دی

آی یو دی دو نوع اصلی هورمونی و مسی دارد که در ادامه به توضیح آن می‌پردازیم.

آی یو دی هورمونی

آی یودی هورمونی حاوی هورمون پروژستین است که این هورمون به تدریج در رحم آزاد شده و از تخمک گذاری جلوگیری می‌کند.

این نوع آی یو دی سه تا هفت سال قابل استفاده است.

آی یو دی مسی

این نوع آی یو دی فاقد هورمون است و با مس ساخته شده است.

از حرکت اسپرم و لانه گزینی تخمک جلوگیری می‌کند.

آی یو دی مسی بین 5 تا 10 سال قابل استفاده است.

نحوه گذاشتن آی یو دی

آی یو دی باید در مطب دکتر و تحت نظارت او گذاشته شود.

پزشک ابتدا توسط هیستومتر طول رحم را اندازه می‌گیرد و آی یو دی به همان اندازه وارد رحم می‌شود.

پزشک توسط اسپکولوم دیواره‌های واژن را باز کرده و آی یو دی را داخل رحم قرار می‌دهد.

بازوهای آی یو دی قبل از جایگذاری بسته شده و داخل رحم باز می‌شود.

همچنین پزشک به شما آموزش خواهد داد که چطور محل قرار گرفتن آی یو دی را چک کنید.

باید در فواصل زمانی معین محل آی یو دی را چک کرده و از تکان نخوردن آن اطمینان حاصل کنید.

عملکرد آی یو دی

هدف آی یو دی سخت‌تر کردن مسیر رسیدن اسپرم به تخمک است تا از تشکیل جنین جلوگیری کند.

آی یو دی مخاط دهانه رحم را ضخیم کرده و محیط را برای اسپرم نامناسب می‌کند.

در واقع سیستم ایمنی بدن آی یو دی را مهاجم دانسته و و به آن واکنش نشان می‌دهد.

واکنش ایمنی بدن نسبت به آن باعث ایجاد التهاب در رحم شده و محیط را برای انتقال اسپرم به لوله فالوپ نامناسب می‌کند.

لذا اسپرم نمی‌تواند به لوله فالوپ رسیده و تخمک را بارور کند.

مزایای استفاده از آی یو دی

مهم است که پیش از استفاده از آی یو دی‌ معایب و مزایای آن را بدانید و این کار به شما کمک می‌ کند که در این باره تصمیم گیری درستی داشته باشید./

اگر بخواهیم مزایای آی یو دی‌ را برایتان شرح دهیم باید ابتدا به این مسئله اشاره کرد که این روش تا ۹۹ از بارداری‌ های ناخواسته جلوگیری می‌ کند.

اما مهم است بدانید که عوارض آی یو دی‌ نسبت به دیگر قرص های ضد بارداری محدودتر است و عملاً می‌ توان گفت که اگر آی یو دی‌ با بدن بانوان سازگار باشد و به درستی کار گذاشته شود هیچ گونه عوارضی نداشته و روشی مطمئن و بی‌ خطر به حساب می‌ آید.

از مزیت‌ های استفاده از آی یو دی‌ باید به این مسئله اشاره کرد که هر وقت بانوان بخواهند می‌ توانند آی یو دی‌ را از رحم خارج کرده و بلافاصله برای بارداری اقدام کنند.

اما مسئله مهمتر این است که آی یو دی‌ ها بین ۵ تا ۸ سال کارایی داشته و از بارداری جلوگیری می‌ کنند در این محدوده زمانی می‌ توانید بدون نگرانی از آی یو دی‌ استفاده کرده و تنها در موارد خاص برای بررسی جایگاه و عملکرد صحیح آن به پزشک مراجعه نمایید.

آی یو دی‌ ها طول عمر بسیار زیادی دارند و با هزینه‌ های مناسب در اختیار بانوان قرار می‌ گیرد از این رو در شمار فرایندهای مقرون به صرفه بوده و در دسترس همه بانوان خواهد بود.

اما متخصصانی همچون دکتر فاطمه علیزاده آی یو دی‌ را یک روش برگشت پذیر می دانند و هیچ گونه آسیبی به فرایند باروری در آینده وارد نکرده و سلامت رحم را مختل نمی‌ کند.

از دیگر مزایای استفاده از آی یو دی‌ باید به این مسئله اشاره کرد که آی یو دی‌ هورمونی می‌ تواند باعث کاهش درد پریود، کاهش خونریزی‌ ها و پیشگیری از آندومتریوز شود، به خاطر داشته باشید که این دستگاه نیاز به تنظیم مجدد نداشته و هر زمان که تمایل داشته باشید می‌ توانید از آن استفاده کنید به شرط آنکه از شرایط جسمانی مساعد برخوردار باشید.

عوارض آی یو دی

اما بهتر است که عوارض شایع آی یو دی‌ را بشناسید تا با آگاهی بیشتر بتوانید در این خصوص تصمیم گیری کنید.

ممکن است بانوان بعد از استفاده از آی یو دی‌ مشکلاتی از جمله درد شدید قاعدگی را تجربه کنند که عموماً برای دو الی سه ماه ادامه پیدا می‌ کند و پس از آن فرد به روال طبیعی باز می‌ گردد.

اما خونریزی بین دوره‌ های پریود یا لکه بینی نیز کاملاً شایع است، ممکن است افراد به دلیل خونریزی‌ های شدیدی که در قاعدگی تجربه می‌ کنند با کم خونی مواجه شده و مهم است که برای جبران این آسیب حتماً به پزشک اطلاع دهند.

شانس ابتلا به عفونت‌ های رحمی و درد در قسمت پایینی شکم و کمر کاملاً شایع است، همچنین ممکن است تغییراتی را در میزان ترشحات واژن مشاهده کرده و به مرور زمان شاهد افزایش وزن خواهید بود.

برخی از بانوان ضمن استفاده از آی یو دی‌ مشکلاتی مانند سردردهای مداوم را تجربه کرده و به مرور زمان از آکنه‌ های ایجاد شده بر روی پوست شاکی میشوند، این افراد گاهاً حالتی مانند افسردگی را تجربه می‌ کنند که در برخی از مواقع شدت پیدا کرده و یکباره برطرف میشود.

همه این حالات بعد از استفاده از آی یو دی‌ های هورمونی و مسی کاملاً شایع است اما مهم است که موارد پیش آمده را به پزشک اطلاع داده و در صورت غیر طبیعی بودن اوضاع برای خارج کردن آی یو دی‌ اقدام کنید.

خطرات آی یو دی

آی یو دی روشی بی‌خطر و مطمئن برای پیشگیری از بارداری است.

اما در موارد نادر ممکن است خطرات زیر را ایجاد کند.

عفونت

زمان جایگذاری آی یو دی ممکن است باکتری وارد بدن شده و باعث عفونت شود، تا 20 روز بعد از جایگذاری آی یو دی احتمال بروز عفونت وجود دارد.

خارج شدن آی یو دی

در ماه‌های اول جایگذاری آی یو دی احتمال دارد که خارج شود.

سقط جنین

در صورت بارداری با آی یو دی احتمال سقط جنین بسیار بالا است.

سوراخ شدن دیواره رحم

ممکن است هنگام جایگذاری آی یو دی رحم سوراخ شود.

اندازه نخ IUD و نحوه خارج کردن آن

هنگامی که آی یو دی وارد واژن می‌شود دو رشته نخ از آن آویزان است که طول این رشته ها 5 سانتی متر است.

این نخ‌ها توسط انگشت شما حس می‌شوند.

پزشک از ابزار فورسپس نخ آی یو دی را گرفته و بیرون می‌کشد.

هنگام خروج بازوهای آی یو دی به بالا خم می‌شوند

در برخی موارد هنگام خروج دستگاه کمی خونریزی و یا گرفتگی احساس می‌شود.

استفاده از آی یو دی بعد از سزارین و زایمان طبیعی

پزشکان توصیه می‌کنند که 4 هفته بعد از زایمان می توانید از آی یو دی استفاده کنید.

ممکن است تا 48 ساعت بعد از زایمان نیز امکان استفاده از آی یو دی وجود داشته باشد.

زنانی که سقط جنین را تجربه می‌کنند می‌توانند بلافاصله بعد از آن از آی یو دی استفاده کنند.

ماندگاری آی یو دی

پنج آی یو دی تاییدیه سازمان غذا و داروی آمریکا را دارا می‌باشند که در ادامه ماندگاری آنها را بررسی می‌کنیم.

• پاراگارد(10 سال)
• میرنا(8 سال)
• لیلتا(6 سال)
• کیلینا(5 سال)
• اسکایلا(3 سال)

محدودیت استفاده از آی یو دی

تمامی بانوان علاقمند به استفاده از روش‌ های ایمن و کم خطر برای پیشگیری از بارداری هستند و عموماً انتخاب آنها آی یو دی‌ است.

اما همه بانوان شرایط کافی برای استفاده از این دستگاه کوچک را ندارند، اگر بانوان احتمال دهند که باردار هستند نمی‌ توانند تا زمانی که از این بابت اطمینان پیدا نکرده از آی یو دی‌ استفاده کنند.

همچنین اگر بانوان به عفونت مقاربتی مانند تبخال و زگیل تناسلی مبتلا باشند و یا دائماً در معرض آن قرار بگیرند کاندیدای مناسبی برای استفاده از آی یو دی‌ نخواهند بود، اما برخی از انواع بیماری‌ ها مانند سرطان دهانه رحم مانعی جدی برای استفاده از آی یو دی‌ است.

به خاطر داشته باشید که اگر بانوان دوره‌ های درمانی خاص مانند شیمی درمانی یا پرتو درمانی را سپری می‌ کنند و آسیب پیش آمده مربوط به رحم است نمی‌ توانند آی یو دی‌ را روشی مناسب بدانند.

همچنین اگر بانوان به صورت غیر طبیعی خونریزی واژینال را تجربه می‌ کنند و یا می‌ دانند که به مس حساسیت دارند و بیماری‌ های ژنتیکی در بدن آنها وجود دارد بهتر است که از روش‌ های جایگزین استفاده نمایند.

برخی از آسیب‌ های جسمانی مانند خونریزی‌ های شدید در دوره پریود، کمبود آهن و یا بیماری آندومتریوز باعث میشود تا بانوان نتوانند از آی یو دی‌ مسی استفاده کنند.

اما مهم است بدانید که آی یو دی‌ هورمونی تاثیرات منفی برای بیماران کبدی دارد، همچنین اگر بانوان به سرطان سینه مبتلا باشند نباید از این نوع آی یو دی‌ استفاده کنند، آی یو دی‌ های هورمونی ممکن است برای بیماران خطرآفرین شده و تغییرات مخرب و جبران ناپذیر را از خود به جای می‌ گذارد.

مراقبت‌های بعد از جایگذاری آی یو دی

پیشنهاد می‌شود که آی یو دی بین روزهای 2 تا 5 پریود جایگذاری شده و بعد از اتمام پریود به پزشک جهت معاینه مراجعه کنید.

همچنین پس از جایگذاری آی یو دی باید سونوگرافی انجام شده تا از جایگذاری صحیح آن اطمینان حاصل شود.

بعد از اولین معاینه باید بعد از یک ماه، سه ماه و یکسال به پزشک مراجعه کنید.

پس از اتمام تاریخ انقضای آی یو دی باید آن را برداشته و یا جایگزین کنید.

چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟

در صورت مشاهده موارد زیر بهتر است که به پزشک مراجعه کنید.

• اگر احساس کنید نخ متصل به آی یو دی کوتاه‌تر یا بزرگ‌تر از همیشه است.
• اگر فکر کنید که آی یو دی جابجا یا خارج شده است.
• وجود درد و گرفتگی شدید زیر شکم.
• داشتن خونریزی واژینال.
• داشتن رابطه جنسی دردناک.
• خونریزی هنگام رابطه جنسی یا بعد از آن.
• تغییر در ترشحات واژن.
• داشتن تب و لرز و مشکل تنفسی.
• اگر مشکوک به بارداری هستید.