عوارض زایمان سزارین

امروزه در کشور ما بسیاری از بانوان ترجیح می دهند برای زایمان روش سزارین را انتخاب کنند هر چند که به گفته متخصصان سزارین دوره نقاهت طولانی تری دارد و ممکن است عوارض کوچک و بزرگ این جراحی پر تهاجم سلامت مادر یا جنین را به خطر بیندازد.

در سراسر دنیا زایمان سزارین فقط در موارد خاصی انجام می شود و اگر پزشک هنگام زایمان متوجه شود که سلامت مادر به خطر افتاده یا موقعیت قرارگیری جنین برای زایمان طبیعی مناسب نیست چاره ای جز انجام سزارین نخواهند داشت.

به طور کلی می توان گفت که سزارین یک روش ایمن برای زایمان است و درصد کمی از افراد بعد از این جراحی دچار مشکل یا عارضه می شوند.

این آسیب ها اغلب ناشی از عمل جراحی نیست بلکه گاها مشکلات پیش آمده مربوط به بیهوشی عمومی یا نا آگاهی افراد در زمان مراقبت بعد از جراحی است که باعث می شود مادر بعد از زایمان با چالش های مختلف مواجه شود.

به طور کلی زایمان سزارین برای بانوانی انجام می شود که بنا به دلایل مختلف یا در طی دوره بارداری چاقی بیش از حدی را تجربه می کنند.

اگر نوزاد از حد طبیعی و نرمال بزرگ تر و سنگین تر باشد احتمالاً مادر در انجام زایمان طبیعی موفق نخواهد بود.

برای بانوانی که تعداد گلبول های قرمز بسیار پایین دارند یا دچار زایمان زودرس می شوند و به دیابت مبتلا هستند سزارین تنها راه برای زایمان است.

مهمترین عوارض زایمان سزارین

برخی از عوارض زایمان سزارین عبارتند از:

عفونت بعد از زایمان

با تمام این تفاسیر باید بدانید که زایمان سزارین اغلب با چالش های بیشتری همراه است به عنوان مثال ممکن است بانوان بعد از زایمان دچار عفونتی شوند که رحم و سایر قسمت های دستگاه تناسلی را درگیر می کند.

در حقیقت اگر باکتری هایی که به طور عادی در واژن قرار می گیرند به راحتی در رحم پخش شوند شرایط غیر عادی ایجاد می شود و وجود این باکتری ها در رحم احتمال ابتلا به آندومتریت را افزایش می دهد.

این عارضه مربوط به عفونت و التهاب در لایه داخلی رحم است، خوشبختانه راه های درمانی مختلفی برای آندومتریت وجود دارد.

متخصصان برای بانوانی که به این آسیب مبتلا می شوند مصرف آنتی بیوتیک را در نظر گرفته در اکثر مواقع با موفقیت می تواند به درمان عفونت کمک کنند.

اینکه در پی ابتلا به این نوع عفونت بانوان نیاز به هیسترکتومی داشته باشند در موارد بسیار نادر اتفاق می افتد و امکان پاکسازی رحم از عفونت و آسیب های مشابه وجود دارد.

عفونت زخم سزارین

زمانی که صحبت از عفونت بعد از سزارین می شود نباید فقط به عفونت رحم اشاره کرد، بلکه ممکن است عفونت در محل زخم نیز اتفاق بیفتد.

گاهاً دیده می شود که در محل برش یا لایه خارجی پوست عفونت ایجاد می شود که همراه با تب و درد شکم است.

این عفونت نیز به طور طبیعی با آنتی بیوتیک قابل درمان است اما ممکن است بانوان در روند مراقبت های بعد از جراحی و در هفته یا ۱۰ روز اولیه با وجود عفونت زخم شرایط سختی را تجربه کنند.

ممکن است شدت عفونت آنقدر زیاد باشد که باعث ایجاد آبسه شده و یا محدوده تحت جراحی حاوی چرک فراوان می شود.

در صورتی که چنین اختلالی در محل زخم اتفاق می‌ افتد پزشک ناچار است زخم ها را مجدد باز کرده تا محل آلوده تخلیه و پاکیزه شود.

خونریزی

خونریزی یکی دیگر از معایب زایمان سزارین اتفاق می افتد، به طور طبیعی در زایمان سزارین مادر دو برابر نسبت به زایمان طبیعی خون از دست می دهد.

همواره این نکته را باید بدانید که رحم به عنوان مهمترین عضو در فرایند بارداری وظیفه خونرسانی به جنین را بر عهده دارد، با این حال می توان گفت که رحم باردار یکی از بزرگ ترین منابع خونی محسوب می شود.

با انجام زایمان سزارین رگ های خونی بزرگ بریده می شوند تا پزشک بتواند به نوزاد دسترسی پیدا کند.

در این شرایط مقدار خونریزی تا حد قابل توجهی اتفاق می افتد که ممکن است عوارضی را برای مادر به همراه آورد.

مسئله قابل توجه در مورد خونریزی هنگام زایمان سزارین این است که زنان باردار در مقایسه با زنانی که باردار نیستند حدوداً ۵۰ درصد خون بیشتری دارند و این مسئله نشان می دهد که خونریزی هنگام زایمان آسیب چندانی به بدن مادر وارد نمی‌کند.

مهم است بدانید که اگر بعد از مرخص شدن از بیمارستان خونریزی های شدید ادامه پیدا می کند باید سریعاً با پزشک خود تماس بگیرید.

با توجه به خونریزی هنگام زایمان سزارین که امری اجتناب ناپذیر است مهم است بانوان برای جبران خون از دست رفته و جلوگیری از آسیب های ناشی از آن از داروها، مکمل های آهن و غذاهای مقوی استفاده کنند.

متخصصان در کنار این موارد از بانوان می‌خواهند که ویتامین های خود را به موقع مصرف کرده تا بدن بتواند خون از دست رفته را جبران کند.

اضافه وزن پس از زایمان

یکی از مهمترین نگرانی هایی که بانوان بعد از دوره بارداری تجربه می کنند جمع شدن شکم یا اصطلاحا لاغری شکم است.

به طور طبیعی زمان زیادی طول می کشد تا بدن از حالت بارداری خارج شود و متخصصان معتقدند که بانوان حداقل به ۶ ماه تا یک سال زمان نیاز دارند تا بتوانند کوچک شدن شکم را تجربه کنند.

بزرگی شکم اغلب به دلیل باز شدن زیاد رحم است تا بتواند جنین را در خود بگنجاند.

دیر جمع شدن رحم

به طور طبیعی بانوانی که زایمان سزارین داشته اند نیز در روند کوچک شدن شکم و جمع شدن رحم تاخیر بیشتری را تجربه می کنند.

عوامل مختلفی مثل استفاده از بیهوشی اپیدورال، وجود فیبروم های رحمی و اندازه و ابعاد جنین همگی از عواملی هستند که باعث دیرتر جمع شدن شکم می شوند.

البته مراقبت ها و مشاوره های بعد از زایمان سزارین اهمیت بسیار زیادی دارند و بانوان می توانند با مدیریت صحیح بعد از زایمان به کوچک تر شدن شکم کمک کنند.

ضایعات پستان

ضایعات پستان بخش دیگری از عوارض طولانی مدت سزارین یا مشکلات سزارین است.

ضایعات پستان به معنای مواجهه با مشکلاتی مانند زخم نوک سینه یا ماستیت است.

دلیل اینکه این مشکل و عارضه در سزارین شایع‌تر است این است که ترشح شیر در سزارین دیرتر از زایمان طبیعی اتفاق می‌افتد.

بنابراین، احتمال مواجهه مادر با این مشکلات بیشتر است.

احساس درد کمر و سردرد

احساس سردرد یا کمردرد شدید از عوارضی است که برخی از مادران بعد از زایمان سزارین تجربه می کنند. چنین مشکلی معمولاً به علت بی حسی نخاع اتفاق می افتد.

این مسئله زمانی رخ می دهد که متخصص بیهوشی تجربه چندانی نداشته و سوزن را چندین بار به محل مورد نظر وارد می کند.

این مسئله ممکن است به بافت های نزدیک نخاع آسیب وارد کند و در نهایت باعث بروز سردرد یا کمردردهای طولانی مدت می شود و کیفیت زندگی مادر را تحت تاثیر قرار می دهد.

دوران نقاهت طولانی

برخی از بانوان با وجود آگاهی در مورد دوره نقاهت طولانی مدت این جراحی باز هم اصرار و پافشاری زیادی بر انجام سزارین دارند.

قبل از هر چیز باید بدانید بانوانی که برای سزارین اقدام می کنند مدت زمان بیشتری را در بیمارستان بستری می مانند و احتمالاً پروسه زایمان از بستری تا ترخیص ۳ تا ۵ روز با توجه به شرایط مادر طول می کشد.

اگر بانوان بعد از انجام زایمان دچار عفونت، خونریزی یا سایر عوارض جراحی شوند نیاز به مراقبت بیشتری داشته و مهم است که در بیمارستان و تحت نظر قرار بگیرند.

البته در شرایط ایده آل زمانی که مادر از بیمارستان مرخص می شود عملاً توانایی مراقبت از خود و نوزاد را به طور همزمان ندارد و این افراد نهایتاً تا ۱۰ روز نیاز به نیروی کمکی خواهند داشت.

لخته شدن خون

لخته شدن خون از مهمترین و خطرناک ترین عوارض زایمان سزارین محسوب می شود.

گاهی اوقات تشکیل لخته خون در پای مادر یا در ناحیه لگن شرایطی را ایجاد می کند که باعث نقص یا توقف کارکرد اندام های حیاتی مثل ریه می شود که به آن آمبولی ریه می گویند.

زمانی که لخته خون در پا یا دیگر نقاط بدن ایجاد می شود باعث تورم و درد شدید خواهد شد.

امکان سرایت لخته خون به ریه وجود دارد و مهم است که پزشکان در زمان مناسب با استفاده از دستگاه رقیق کننده خون یا دارو از این عارضه خطرناک پیشگیری نمایند.

واکنش‌ به داروها یا بیهوشی

علاوه بر مشکلات ناشی از جراحی، برخی از زنان عوارضی مربوط به داروها یا بیهوشی را تجربه می‌کنند.

واکنش‌های نامطلوب به این موارد می‌تواند از خفیف (مانند سردرد یا خشکی دهان) تا بسیار جدی (مانند مرگ ناشی از شوک آنافیلاکتیک) متغیر باشد.

برخی از زنان به داروها یا محصولات مورد استفاده در سزارین حساسیت شدید دارند.

اگر پزشک از این حساسیت‌ها آگاه نباشد، می‌تواند منجر به عوارض جدی برای مادر شود.

علاوه بر این، بیهوشی عمومی خطرناک‌تر از بی‌حسی موضعی است.

گاهی اوقات باید از بیهوشی عمومی استفاده شود و می‌تواند مشکلاتی برای مادر ایجاد کند و همچنین باعث خواب‌آلودگی نوزاد در هنگام زایمان شود.

هنگامی که سزارین از قبل برنامه‌ریزی می‌شود، پزشکان این فرصت را دارند که در مورد آلرژی‌ها سؤال کنند و برای بیهوشی برنامه‌ریزی کنند.

اگرچه این مشکلات در جراحی‌های برنامه‌ریزی شده کمتر اتفاق می‌افتند، اما هنوز هم می‌توانند رخ دهند.

گاهی اوقات، مادر از حساسیت خود به داروها یا بیهوشی بی‌اطلاع است. مشکلات نادر اما جدی ناشی از دارو و بیهوشی عبارتند از:

• سردرد یا سرگیجه شدید
• تاری دید
• استفراغ یا حالت تهوع
• اسهال
• درد معده، کمر یا پا
• تب
• تورم گلو
• ضعف مداوم
• مشکل در تنفس
• نبض ضعیف یا سریع

افسردگی پس از زایمان

افسردگی پس از زایمان می‌تواند برای هر زنی اتفاق بیفتد.

به خصوص اگر زن باردار نگرانی‌های حل نشده‌ای از قبل از زایمان داشته باشد.

مطالعات نشان داده است که افسردگی در زایمان سزارین بیشتر از زایمان طبیعی است و بهبودی آن نسبت به زایمان طبیعی بیشتر طول می‌کشد.

حتی درد شکم پس از سزارین می‌تواند منجر به افسردگی شود. زیرا مادر به قدرت بدنی خود شک می‌کند و فکر می‌کند که با وجود این مشکلات نمی‌تواند از پس نوزاد خود برآید.

در این مدت، حمایت همسر و خانواده‌اش مهمترین تسکینی است که می‌تواند روند بهبودی را تسریع کند.

معمولاً افسردگی پس از زایمان نباید بیش از دو هفته طول بکشد. در غیر این صورت، باید اقدامات درمانی لازم انجام شود.

علائم افسردگی پس از زایمان عبارتند از:

• نوسانات خلقی
• اضطراب
• بی‌قراری
• تحریک‌پذیری
• احساس درماندگی
• گریه
• کاهش تمرکز
• مشکلات اشتها
• مشکلات خواب

اگر این مشکلات طبیعی باشند و شدید نباشند، اغلب با حمایت خانواده و همسر به راحتی قابل حل هستند.

مهم است که پشتیبانی به موقع، واقعی و بدون دخالت آزاردهنده باشد.

عوارض سزارین بر روی نوزاد

زنان تنها کسانی نیستند که عوارض ناشی از سزارین را تجربه می‌کنند. گاهی اوقات عوارض می‌تواند بر نوزاد تأثیر بگذارد، مانند:

• بریدگی‌های ناشی از ابزار جراحی بر روی نوزاد
• مشکلات تنفسی
• نمره آپگار پایین؛ آپگار روشی سریع و قابل اعتماد برای ارزیابی سلامت نوزاد در لحظات اولیه تولد است. نوزادانی که از طریق سزارین متولد می‌شوند، 50 درصد بیشتر از نوزادانی که به صورت طبیعی متولد می‌شوند، احتمال دارد نمره آپگار پایینی داشته باشند.
• زایمان زودرس در صورت زایمان زودرس