کولپوسکوپی چیست؟ چگونه انجام می شود؟

کولپوسکوپی یک روش تشخیصی پزشکی است که برای بررسی سلامت دهانه رحم، واژن و قسمت خارجی رحم مورد استفاده قرار می‌ گیرد.

کولپوسکوپی برای اولین بار در سال ۱۸۸۸ توسط هانس هانسمن یک پزشک آلمانی ابداع شد.

از این سال به عنوان یکی از روش‌ های تشخیصی نوین و کارآمد مورد استفاده قرار گرفت.

متخصصان و پزشکانی که در زمینه زنان فعالیت دارند با استفاده از روش تشخیصی کولپوسکوپی می‌ توانند بخش‌ های مختلف رحم را بررسی کرد.

اگر بافت غیر طبیعی وجود داشته باشد به آن پی می‌ برند و می‌ توانند اقدامات لازم را برای کنترل و درمان انجام دهند.

کولپوسکوپی به واسطه یک میکروسکوپ نوری انجام میشود که به آن کولپوسکوپ می‌ گویند.

با استفاده از این دستگاه متخصصان می‌ توانند تصاویر بزرگ‌ تری از دهانه رحم و واژن را مشاهده نمایند.

اگر بافتی غیر طبیعی در این محدوده وجود داشته باشد با انجام بیوپسی می‌ توانند نمونه برداری را انجام داده و مطلع میشوند که آیا سلول‌ های سرطانی یا پیش سرطانی‌ در این محدوده حضور دارند یا خیر.

سوالی که در ذهن بسیاری از بانوان وجود دارد این است که چه زمانی باید برای انجام کولپوسکوپی به پزشک مراجعه کنند.

اگر پس از انجام معاینات لگنی و تست پاپ اسمیر پزشک تشخیص دهد که سلول‌ های غیر طبیعی در این محدوده حضور دارند، از بانوان می‌ خواهند که با انجام کولپوسکوپی دهانه رحم هر چه سریع‌ تر از وضعیت این عضو حساس مطلع شوند.

به طور کلی از روش تشخیصی کولپوسکوپی برای تشخیص سرطان دهانه رحم، زگیل تناسلی و سایر بیماری‌ های مربوط به دهانه رحم و واژن استفاده می شود.

مهم است بدانید که این روش تشخیصی کاملاً غیر تهاجمی بوده و به واسطه بزرگنمایی دستگاه متخصصان می‌ توانند جزئیات بیشتری را بررسی کنند.

دلایل انجام کولپوسکوپی

اگر پزشک فکر کند که دهانه رحم شما به معاینه بیشتر نیاز دارد، ممکن است کولپوسکوپی را تجویز کند.

در اینجا مواردی وجود دارد که ممکن است کولپوسکوپی انجام شود:

• نتایج پاپ اسمیر شما غیر طبیعی است.
• دهانه رحم شما در طول معاینه لگن غیر طبیعی به نظر می رسد.
• آزمایشات نشان می دهد که شما به ویروس پاپیلومای انسانی یا HPV (زگیل تناسلی) مبتلا هستید.
• هیچ دلیلی برای خونریزی یا مشکلات دیگر وجود ندارد.

پزشک شما همچنین می تواند از آن برای تشخیص سرطان دهانه رحم، زگیل تناسلی، سرطان واژن و سرطان فرج استفاده کند.

پس از مشاهده نتایج، آنها می توانند به شما بگویند که آیا به آزمایشات بیشتری نیاز دارید یا خیر.

کولپوسکوپی و اچ پی وی

ویروس اچ پی وی از بیماری‌های مقاربتی شایع است که می‌تواند سلول‌های دهانه رحم را تغییر دهد.

عدم درمان این ویروس ممکن است به بروز سرطان منجر شود.

پزشک متخصص برای تشخیص زگیل‌های تناسلی یا رشد غیرعادی سلول‌ها و بررسی دقیق‌تر دهانه رحم، ممکن است کولپوسکوپی را پیشنهاد کند.

شناسایی زودهنگام این تغییرات می‌تواند از سرطان دهانه رحم پیشگیری کرده یا امکان تشخیص و درمان به‌موقع را فراهم کند.

تصمیم پزشک برای انجام کولپوسکوپی تحت تأثیر عواملی مانند نتایج پاپ اسمیر، سن بیمار، نوع ویروس اچ پی وی، سوابق پزشکی و سایر بیماری‌های مقاربتی قرار می‌گیرد.

کولپوسکوپی زگیل تناسلی

زگیل‌های تناسلی اغلب توسط انواع کم‌خطر ویروس اچ پی وی، مانند تیپ‌های ۶ و ۱۱، ایجاد می‌شوند.

انواع پرخطر این ویروس، مانند تیپ‌های ۱۶ و ۱۸، می‌توانند تغییراتی در سلول‌های دهانه رحم به وجود آورند که در صورت عدم درمان، ممکن است به سرطان منجر شوند.

کولپوسکوپی به پزشک امکان می‌دهد این تغییرات را در مراحل ابتدایی شناسایی کرده و در صورت نیاز، نمونه‌برداری انجام دهد.

این روش با بزرگ‌نمایی بالا، امکان مشاهده دقیق واژن، فرج و دهانه رحم را فراهم می‌کند و ضایعاتی را که با چشم غیرمسلح دیده نمی‌شوند، تشخیص می‌دهد.

این ویژگی به‌ویژه برای زگیل‌های مسطح یا میکروسکوپی اهمیت زیادی دارد.

کولپوسکوپی برای زخم دهانه رحم

زخم‌های دهانه رحم ممکن است در اثر عفونت‌های مقاربتی مانند ویروس اچ پی وی، کلامیدیا یا سوزاک ایجاد شوند.

کولپوسکوپی با استفاده از نور و بزرگ‌نمایی بالا، به پزشک اجازه می‌دهد نواحی مشکوک را به‌دقت بررسی کرده و در صورت لزوم، بیوپسی یا نمونه‌برداری انجام دهد.

به بیان ساده، کولپوسکوپی به شناسایی و درمان زودهنگام زخم‌های دهانه رحم کمک می‌کند و از عوارضی مانند سرطان دهانه رحم، ناباروری یا بیماری‌های التهابی لگن پیشگیری می‌کند.

اقدامات قبل از آزمایش کولپوسکوپی

اگر متخصصان بخواهند روش تشخیصی کولپوسکوپی را برای بانوان انجام دهند، از آنها می‌ خواهند که چندین نکته را رعایت کرده تا نتیجه آزمایش دقیق و بدون خطا باشد.

مهم است که بانوان بعد از اتمام دوره قاعدگی برای انجام این تست به پزشک مراجعه کنند و البته فرد نباید در وضعیت بارداری باشد.

همچنین توصیه می شود که ۴۸ ساعت قبل از انجام کولپوسکوپی از انجام روابط جنسی خودداری کرده و تا دو روز پیش از این تست نباید فرد از تامپون استفاده کند.

اگر به واسطه بیماری‌ های واژن از انواع داروها و یا کرم‌ های موضعی استفاده می‌ کنید تا دو روز قبل از کولپوسکوپی نباید از این محصولات دارویی استفاده نمایید.

بهتر است که پیش از آزمایش تمامی داروهای مصرفی خود را به پزشک اعلام کنید.

می‌ توانید در این دوره از مسکن‌ های مجاز و بدون نسخه مانند ایبوپروفن استفاده کنید و البته با این کار می‌ توانید به دریافت نتیجه دقیق از این آزمایش تشخیصی کمک کنید.

کولپوسکوپی چگونه انجام می شود؟

این آزمایش در مطب پزشک انجام می شود و حدود 10 تا 20 دقیقه طول می کشد.

کولپوسکوپی بسیار شبیه به پاپ اسمیر است و بدون بیهوشی یا بی حسی موضعی انجام می شود.

این روش شامل مراحل زیر است:

• روی میز معاینه زنان دراز خواهید کشید.
• دستگاهی به نام اسپکولوم برای گشاد شدن واژن و مشاهده دهانه رحم به بدن شما وارد می شود.
• متخصص زنان از یک دستگاه بزرگ‌نمایی به نام کولپوسکوپ برای بررسی دهانه رحم و داخل واژن استفاده می‌کند.
• از یک سواب پنبه ای برای استفاده از محلول اسید استیک برای برجسته کردن بافت ها و سلول های مشکوک استفاده می شود.

بعد از کولپوسکوپی چه اتفاقی می افتد؟

شما می توانید بلافاصله پس از آزمایش فعالیت های عادی خود را از سر بگیرید.

اگر بیوپسی انجام نشود، ممکن است در 2 روز اول مقداری لکه بینی را تجربه کنید.

در صورتی که بیوپسی انجام داده اید، ممکن است موارد زیر را تجربه کنید:

• خونریزی خفیف واژن چند روز طول می کشد.
• درد خفیف واژن که چند روز به طول می انجامد.
• ترشحات واژن که سیاه یا قهوه ای به نظر می رسند.

به‌طور کلی، احساس درد یا حساسیت در ناحیه واژن ممکن است تا ۱ تا ۲ روز پس از کولپوسکوپی ادامه یابد.

 ترشح واژینال یا خونریزی تا حدود یک هفته طبیعی بوده و لکه‌بینی ممکن است تا ۳ هفته باقی بماند.

توصیه می‌شود به مدت یک هفته از وارد کردن هرگونه جسم به واژن، مانند دوش واژینال یا تامپون، خودداری کنید و تا ۴۸ ساعت یا تا زمان بهبودی کامل از برقراری رابطه جنسی واژینال پرهیز کنید.

برای دریافت بهترین راهنمایی متناسب با شرایط و نیازهای خود، با پزشکتان درباره مراقبت‌های پس از کولپوسکوپی و مدت زمان لازم برای بهبودی مشورت کنید.

بهترین زمان برای کولپوسکوپی

این آزمایش زمانی انجام می شود که تست پاپ اسمیر بیمار مثبت باشد یا عفونت وی با HPV تایید شود.

در این حالت کولپوسکوپی رحم برای تایید سرطان دهانه رحم، بررسی ضایعات ایجاد شده و تشخیص مراحل بیماری انجام می شود.

بنابراین باید گفت که بهترین زمان برای انجام این آزمایش پس از تایید نتیجه HPV و بیوپسی پاپ اسمیر است.

کولپوسکوپی و تست پاپ اسمیر معمولا با هم انجام نمی شود، اما اگر متخصص زنان تجربه بالایی در تشخیص علائم بیماری های دهانه رحم داشته باشد، آزمایش ها را همزمان انجام می دهد.

عوارض کولپوسکوپی

تمامی کسانی که برای انجام کولپوسکوپی به پزشک مراجعه می‌ کنند، ممکن است با این نگرانی مواجه باشند که آیا این شیوه تشخیصی برای آنها عوارضی در پی دارد یا خیر.

عموم متخصصان این اطمینان را به افراد می‌ دهند که کولپوسکوپی یک روشی کاملاً ایمن و بدون عارضه است.

اما در موارد بسیار نادر ممکن است افراد مشکلاتی مانند خونریزی شدید، عفونت و درد لگن را تجربه کنند.

این عوارض تا حدودی طبیعی می‌ باشند و نهایتاً طی چند روز بهبود پیدا می‌ کنند.

اگر این عوارض برای مدت طولانی ادامه داشته باشد و هر لحظه شدت آن بیشتر شود، بهتر است که با پزشک خود در میان بگذارید.

متخصصان از جمله دکتر فاطمه علیزاده به تمامی بانوان توصیه می‌ کنند که بعد از انجام کولپوسکوپی اگر خونریزی‌ های بسیار شدیدی را تجربه می‌ کنند و همراه با آن تب و لرز اتفاق می‌ افتد باید به مراکز درمانی مراجعه کنند.

توجه کنید که اگر درد ناحیه شکم در حد بسیار جزئی و شبیه به یک گرفتگی عضلانی باشد خطری نداشته و به مرور زمان بهبود پیدا می‌ کند.

اگر درد شکم آنقدر شدید باشد که فرد نتواند فعالیت‌ های شخصی خود را انجام دهد و این عارضه هر لحظه تشدید شود، باید به پزشک مراجعه نمایند تا اقدامات لازم برای کنترل و رفع عارضه پیش آمده انجام پذیرد.

تفسیر نتایج کولپوسکوپی

نتایج کولپوسکوپی معمولاً بر اساس شدت تغییرات سلولی به گروه‌های مختلفی تقسیم‌بندی می‌شوند.

پزشک متخصص با تحلیل نتایج نمونه‌برداری کولپوسکوپی از وجود تغییرات غیرطبیعی، پیش‌سرطانی یا سرطانی در سلول‌های دهانه رحم آگاه می‌شود.

در ادامه، توضیحاتی درباره چگونگی تفسیر نتایج مثبت و منفی کولپوسکوپی ارائه شده است:

نتایج مثبت کولپوسکوپی

نتیجه مثبت کولپوسکوپی به معنای شناسایی سلول‌های غیرطبیعی است که به‌صورت زیر دسته‌بندی می‌شوند:

CIN 1 (نئوپلازی داخل‌اپی‌تلیالی دهانه رحم درجه ۱)

این حالت به رشد خفیف سلول‌های غیرطبیعی در سطح دهانه رحم اشاره دارد که اغلب با ویروس اچ پی وی مرتبط است.

این تغییرات معمولاً خودبه‌خود بهبود می‌یابند و نیازی به درمان ندارند.

بسیاری از پزشکان توصیه می‌کنند بیمار با انجام مجدد تست پاپ اسمیر یا آزمایش اچ پی وی تحت نظارت باشد.

CIN 2 (نئوپلازی داخل‌اپی‌تلیالی دهانه رحم درجه ۲)

این وضعیت این را نشان میدهد که رشد متوسط سلول‌هایی که طبیعی نیستند در لایه‌های عمیق‌تر دهانه رحم است.

عدم درمان ممکن است منجر به پیشرفت به CIN 3 یا حتی سرطان شود.

پزشک ممکن است برای بیماران، به‌ویژه افراد جوان‌تر، پیگیری منظم یا روش‌های درمانی مانند کرایوتراپی یا LEEP را پیشنهاد کند.

در روش LEEP، از یک حلقه فلزی نازک با جریان الکتریکی برای برداشتن دقیق بافت غیرطبیعی دهانه رحم استفاده می‌شود.

LSIL (ضایعه‌ی داخل‌اپی‌تلیالی با درجه پایین)

این نتیجه به تغییرات خفیف در سلول‌های سنگفرشی دیواره دهانه رحم اشاره دارد که معمولاً با ویروس اچ پی وی مرتبط است.

در بسیاری از موارد، به‌ویژه در زنان جوان‌تر، این تغییرات موقتی بوده و ممکن است نیازی به درمان فوری نداشته باشند، اما بررسی‌های منظم ضروری است.

التهاب مزمن دهانه رحم (Chronic Cervicitis)

این وضعیت به التهاب طولانی‌مدت در دهانه رحم اشاره دارد که ممکن است به دلیل عفونت، تحریک یا تغییرات هورمونی ایجاد شود.

این حالت خوش‌خیم است و سرطانی نیست، اما در صورت بروز علائم ممکن است نیاز به درمان داشته باشد.

نتایج منفی کولپوسکوپی

نتیجه منفی کولپوسکوپی، که در حدود 40% موارد رخ می‌دهد، نشان‌دهنده عدم وجود سلول‌های غیرطبیعی، پیش‌سرطانی یا سرطانی در طی معاینه یا نمونه‌برداری است.

اگرچه این نتیجه آرامش‌بخش است، پزشک ممکن است بر اساس نتایج آزمایش‌های قبلی، ادامه بررسی‌های منظم را توصیه کند.

آیا کولپوسکوپی درد دارد؟

کولپوسکوپی به دلیل غیرتهاجمی بودن، روشی تقریباً بدون درد محسوب می‌شود.

هنگام وارد کردن اسپکولوم به واژن، ممکن است احساس فشار یا ناراحتی خفیفی داشته باشید.

استفاده از محلول مخصوص برای تمیز کردن دهانه رحم می‌تواند سوزش خفیفی ایجاد کند که کاملاً طبیعی است.

در صورتی که نمونه‌برداری (بیوپسی) لازم باشد، ممکن است دردی شبیه به نیشگون یا گرفتگی خفیف مشابه درد قاعدگی احساس کنید.

برای کاهش این ناراحتی‌ها، می‌توانید با مشورت پزشک، پیش از انجام معاینه از مسکن‌های بدون نسخه مانند استامینوفن یا ایبوپروفن استفاده کنید.

هزینه کولپوسکوپی

کولپوسکوپی به‌عنوان یک روش سرپایی و کوتاه‌مدت، معمولاً در مطب متخصص زنان، بیمارستان‌ها یا کلینیک‌های تخصصی انجام می‌شود و نیازی به بستری شدن ندارد.
هزینه کولپوسکوپی بسته به عواملی مانند محل انجام، نوع بیمه، دولتی یا خصوصی بودن مرکز درمانی و انجام یا عدم انجام بیوپسی متفاوت است.

برای آگاهی از جزئیات دقیق هزینه‌ها و پوشش بیمه‌ای کولپوسکوپی، توصیه می‌شود با مرکز درمانی و پزشک خود مشورت کنید.